Kerstballen van glas

Een oude traditie

Tijdens mijn zoektocht naar het hoe en wat van de kerstbal kwam ik al snel het een en ander tegen over hoe de traditie van het versieren van de kerstboom met glazen ballen is ontstaan.

De gewoonte om een boom te versieren is waarschijnlijk al heel vroeg begonnen, misschien zelfs al in de tijd van de Grieken. Gedocumenteerd schijnt het echter pas vanaf begin van de 16e eeuw. Bomen werden in Europa naar binnen gehaald en versierd met dennenappels en snoepgoed in de vorm van sterren, harten en bloemen. Eind 16e/begin 17e eeuw zouden in Lauscha (Thüringen/Midden Duitsland) voor het eerst door Hans Greiner glazen kralensnoeren en tinnen figuurtjes zijn gemaakt. Dit leidde tot de ontwikkeling van de kerstballen die door talloze glaskunstenaars gemaakt werden in deze stad. De kerstballen werden van daaruit erg populair in heel Duitsland.

Pas ongeveer vanaf 1840 sloeg de trend over naar Engeland en kwam export door de glasblazers uit Lauscha op gang. Enige tientallen jaren later ontdekte de Amerikaan F.W. Woolworth de glazen kerstballen in Duitsland en bracht de kerstballen uit Lauscha in 1880 in de Verenigde Staten op de markt. Het werd zo’n succes dat alleen al door Woolworth tot begin van de 20e eeuw voor tweehonderd miljoen US dollar is verkocht.

Duitsland was heel lang de belangrijkste leverancier van glazen kerstballen. Later kwamen Polen en Tsjechoslowakije erbij, evenals Japan en met name na de 2e wereld oorlog de VS. Tegenwoordig worden kerstballen massaal gemaakt in Mexico en China. Echter er zijn ook nog bedrijven in Europa die ambachtelijke kerstballen van glas maken.

 

Hoe wordt een kerstbal gemaakt

Van oorsprong zijn kerstballen ontwikkeld door glasblazers, die een holle, hete glasstaaf in een vorm stopten en daarna door op de staaf te blazen zorgden dat het glas de vorm van de mal aannam. Het glas werd vervolgens aan de binnenkant voorzien van een dunne zilverlaag. Daarna werden de kerstballen aan de buitenkant beschilderd en versierd met veertjes en dergelijke.

In principe wordt deze glasblaastechniek nog steeds gebruikt, alleen de schaal waarop is vele malen groter en het wordt door machines gedaan.

Als je het eens in het echt wilt zien kun je naar het Nationaal Glasmuseum of één van de vele glasblazerijen in Nederland.